Gần đây thì tôi còn rất thích câu trả lời của cô Mỹ Linh cho con gái cô ấy trong một chương trình:

“Mẹ có bất cứ lời khuyên nào dành cho tất cả những tự ti trong con không?”

“Mẹ nghĩ là không khuyên được, nó là một quá trình và cái gì đến là nó đủ chín là nó phải đến và con phải trải qua mẹ cũng không thể bảo con là đừng làm thế này hay là không làm thế kia bởi vì nếu mà như thế thì khó. Chẳng hạn như đứa trẻ con ấy, nó đẻ ra nó phải bò, rồi nó mới biết đi, biết đi rồi nó mới biết chạy. Thế chẳng nhẽ lại bảo nó: Thôi mài đừng bò nữa, chạy luôn đi, nó nhanh đến hơn. Nó phải đủ.

Con đều phải trải qua tất cả những chuyện đấy và tự mình cảm nhận những điều ấy. Mẹ không thể bảo là: con đừng làm cái này vì con sẽ thế kia, mỗi người có một hoàn cảnh khác nhau mà, mỗi người có một cảm nhận rất khác. Đến bây giờ mẹ mới nhận ra là tất cả những cái lời khuyên nó chỉ đúng với người khuyên thôi.”

Đúng là tôi cũng rất bối rối khi được hỏi và đưa ra lời khuyên. Tôi hay bắt đầu bằng câu “nếu là chị, chị sẽ ….”. Ờ thì, thâm tâm tôi biết là lời khuyên đó chỉ đúng cho tôi, cho hệ niềm tin tư tưởng cũng như khả năng của tôi, mindset and skillset. Còn người nghe thì họ đâu phải tôi.

Cái tôi biết về họ thông qua lăng kính của tôi cũng không phải là họ. Cả con người phức tạp đằng sau vỏ bọc kia, như phần chìm khổng lồ của một tảng băng cổ đại, nhiều tầng lớp và quá khứ, cả tôi và họ đều không biết hết. Lời khuyên của tôi cho họ, 99% đã sai từ lúc bắt đầu.

Nên là, sau này tôi đa số sẽ cố gắng đưa ra quan điểm góc nhìn của tôi (insight), thay vì đưa họ bản đồ và kế hoạch (map and plan for actions). Đâu là thông tin (info), sự thật (fact), góc nhìn (POV) mà tôi có và có thể họ chưa thấy.

Tôi nhớ những lần họp với sếp mình, CEO công ty cũ, khi chúng tôi có những deal lớn với khách hàng. Tôi rất ngưỡng mộ cách anh ấy liên tục đưa ra offer cho khác hàng. Tất nhiên ảnh ở vị trí có thể đưa ra những offer ảnh thấy hợp lý nhưng việc đưa ra nhiều điều khoản, nhanh gọn, tự tin trong một cuộc họp căng thẳng là không dễ dàng. Sau họp anh lại quay ra hỏi tôi có ý tưởng gì không (ideas, insights). Sau này tôi mới hiểu, tôi là người tập trung vào động cơ (motivation) của người khác.

Khi khách hàng đưa ra một yêu cầu trong đầu tôi tự nhảy ra câu hỏi tại sao (why), tôi không kịp thời gian để đưa ra phản hồi trong giây phút đó. Nhưng sếp tôi là người tập trung vô hành vi ngay lúc đó của khách hàng để phản hồi bằng những thứ anh chuẩn bị sẵn. Như thế đi săn mồi ảnh sẽ tập trung vào chuyển động con mồi để hành động ngay (action), tôi lại quan tâm ơ sao nó chạy qua hướng đó hướng kia. Anh sẽ đưa ra món tương tự trong giỏ anh có ngay lập tức. Quay về rồi anh mới hỏi kỹ hơn sao nó lại muốn cái này cái kia.

Có vẻ đó cũng là thế mạnh của từng giới. Đi săn vs chăm sóc.

Bây giờ, tôi cũng làm điều tương tự cho mình, tham khảo insight người khác và làm theo map và plan của mình. Đây cũng là điều tôi học được từ em mình.

Hành trình cuộc sống là hành trình đi tìm sự thật của riêng mỗi người. Người ta không thể sống giùm người khác cũng như trao cho họ niềm tin vay mượn mãi được.