Có những lúc niềm tin bị cuộc đời đánh vỡ nát, nhặt những mảnh vỡ lên rồi, tôi thật không biết làm sao để vá lại. Nhưng tôi biết đó lại là thử thách tiếp theo của cuộc đời. Sóng gió ập đến, cố gắng sống sót, sống được rồi thì đau đớn vì mất mát, rồi bỏ phải vượt qua nỗi đau sống tiếp, đi tìm lại những niềm tin bị đánh mất, bị vùi dập trong giông bão.

1.

Có hai câu trích (quotes) mình rất thích:

“Chân lý là mảnh đất không lối vào.” – Krishnamurti

“Bạn không thể vay mượn chân lý. Bạn không thể nghiên cứu chân lý trong sách vở. Không ai có thể trao cho bạn chân lý. Bạn phải tự mài giũa trí thông minh của mình để có thể nhìn vào sự tồn tại và tìm thấy chân lý.” – Osho

Người ta phải tự đi tìm sự thật và niềm tin cho bản thân mình.

2.

Thời buổi nào thì niềm tin, dù quá thừa hay quá thiếu, cũng là thứ đắt giá.

Sống trong thời đại công nghệ, giữa những cái “chợ” mạng xã hội luôn ồn ào, tràn ngập ý tưởng, lý lẽ, đạo lý, lời khuyên… đôi một ngược nhau nhưng cái nào nghe cũng có lý; giữa cái rừng niềm tin mua bán, vay mượn hỗn loạn ồn ào như vậy, thật dễ để người ta bối rối, lạc đường, đánh mất phương hướng và đánh mất chính mình.

Tôi nhớ mình năm 20 tuổi, khi facebook bắt đầu ra đời và sử dụng rộng rãi, khi 1001 cuốn sách self-help on trend, tôi mất niềm tin vào chính mình và càng không biết lắng nghe ai, như thế nào. Mỗi lần thử và sai, tôi lại càng lúng túng và lạc lõng. Bây giờ thì có thêm threads và tiktok, ồn ào gấp bội. Tôi thấy càng ngày, các thế hệ sau càng sống với nhiều thách thức.

3.

Khi người ta còn trẻ, họ cần một niềm tin về cái gì sẽ chờ đón bạn ở tương lai, phấn đấu, tiến tới vì mục đích gì. Họ có thể tin vào những điều chưa xảy ra trong cuộc đời cho đến bây giờ, có thể xảy ra trong tương lai, đó là lý tưởng, là ước mơ. Người trẻ mà không có niềm tin để bám vào, thế giới với họ trở nên thật vô định.

Đến tuổi già, khi hiện thực đã hiện ra trước mắt, 80% cuộc đời đã không thể đảo ngược, chỉ còn 20% chờ đợi phía trước. Không có gì bất ngờ khi người già trở nên cố chấp, cố bám chấp vào những niềm tin cũ kỹ, những niềm tin đã tắm và lượt bỏ qua dòng sông hiện thực. Hiếm có người già nào vẫn nhìn thấy cuộc đời nhiều màu hồng, như họ đã từng.

Niềm tin vào những điều chưa có và vào những điều đã có, cả hai đều có thể đánh lừa người ta. Dù trẻ hay già, cuộc sống gần như luôn cố gắng dẫn người qua những hiện thực khác nhau để xô đổ niềm tin của một người. Khi bạn đang hy vọng nó sẽ làm bạn thất vọng, khi bạn thất vọng rồi nó lại đem đến hy vọng.

Từ lúc tôi còn bé, tôi vẫn hay nghe mẹ tôi ai oán “trên đời không có ai tốt cả”. Ừa, hiện thực của mẹ tôi đến năm bà 40-50 tuổi thật sự đầy những bỏ rơi, lừa dối, lạm dụng, bóc lột, áp bức. Kể cả người đó là mẹ ruột của bà ấy, anh chị em của bà ấy, họ hàng bà ấy, chồng bà ấy, nhà chồng bà ấy. Bà không tìm được một người làm chỗ dựa mà không vì lợi ích gì cả.

Nhưng tôi bảo tôi tin trên đời vẫn có người tốt. Người ta vẫn đối xử tốt với nhau vì lòng tốt. Rất nhiều tranh cãi của tôi với mẹ chỉ vì phân tích động cơ của một người. Tôi luôn thấy mẹ hiểu lầm người này người kia, rằng họ không có suy nghĩ như mẹ “tưởng tượng”.

Đến lúc tôi bị người lừa, nhà tôi bị họ hàng phản bội, đời tát một cú đúng đau. Tôi không nhớ mình đã bối rối lung lay, sợ hãi như thế nào. Tôi vừa sợ những lời lẽ tiêu cực của mẹ tôi là đúng, vừa sợ chính mình bắt đầu “hắc hóa” và tin nó là đúng.

Thật may đến giờ, tôi vẫn tin vào sự tốt đẹp của loài người và tôi đứng đây là nhờ rất nhiều lòng tốt của rất nhiều người.

4.

Người bị hiện thực khốc liệt tước đi niềm tin, họ không thể có lại niềm tin bằng lý thuyết, lời khuyên, rao giảng được nữa. Dù họ có tin điều đó có thật, cũng không tin nó có thật trong đời mình. Họ chỉ có thể lấy lại niềm tin thông qua hiện thực, một hiện thực xuất hiện điều kỳ diệu lần nữa.

Có thời gian đại học, tôi học hành rất thấy gớm, tốn tiền sinh hoạt lại không kiếm ra nhiều tiền giúp nhà. Tôi trở nên nghi ngờ bản thân mình. Liệu tôi có quá tự cao? Liệu tôi có thật sự có tài năng gì không hay chỉ lý thuyết suông? Báo chí, mạng xã hội thì đầy rẫy giật tít “học giỏi mà không kiếm được nhiều tiền cũng vứt đi”. Nếu lúc đó ai nói tôi giỏi, tôi cũng không còn tin vào điều đó. Nhưng vì sinh tồn, tôi buộc mình phải lao ra xã hội, để kiếm cơm và sống sót. Tôi cứ lao đi, bỏ quên cảm xúc của mình, hy sinh sức khỏe của mình, để tôi có được hôm nay, tìm lại tự tin và chỗ đứng nơi tôi thuộc về.

Rất nhiều lúc, tôi tưởng mình đã lạc mất chính mình giữa cơn bão lòng. Có lúc khó khăn quá tôi đã từng nghĩ đến 44. Có những ngày tôi cảm thấy rất vô vọng lẫn tuyệt vọng, không còn niềm tin vào những điều tốt tôi đã từng tin tưởng.

Nhưng tôi vẫn là người may mắn, tôi tìm được tia sáng để thoát ra khỏi đường hầm và bất ngờ tìm được niềm tin đã mất ở ngã rẽ khác nhiều năm sau. Cảm giác vỡ oà hạnh phúc tìm lại đó, không phải ai cũng dám mơ đến khi họ đang trong cơn tuyệt vọng cùng cực.

5.

Nhưng có người thất vọng rồi, không dám hy vọng lần nữa. Họ nhắm mắt để từ chối nhìn thấy hy vọng.

Tôi nhớ động lực giúp tôi vượt qua những giai đoạn tăm tối nhất những năm 20 là để thay đổi mẹ tôi. Mẹ tôi quá tiêu cực, vì hiện thực với bà ấy quá khắc nghiệt. Đến khi tôi có đầy đủ để lo cho mẹ rồi, một hiện thực khác bày ra trước mắt, bà vẫn không bước ra khỏi cái lồng giam của mình, cái quá khứ đau khổ kia. Bà vẫn nói về chuyện xưa, chuyện cũ, chuyện tiêu cực. Dù tôi có làm gì, có thay đổi tất cả hoàn cảnh xung quanh, bà chẳng dành thời gian nhìn vào nó để tận hưởng hạnh phúc trước mắt, chỉ mãi nhìn về quá khứ tối tăm.

Không biết đúng tác giả không, Phật từng nói rằng, niềm tin không làm người ta khổ, bám chấp vào niềm tin mới làm người ta khổ sở. Tôi thấy rất đúng với mẹ tôi.

6.

Cuộc sống gần như không có hình mẫu cố định, hiện tượng rõ ràng thông báo điều gì đang chờ người ta trong tương lai. Chúng nó chỉ ập đến hoặc bất ngờ gõ cửa mà không cho bạn sự chuẩn bị.

Nhưng mà, ai biết được người đến tiếp theo mang theo phước lành hay bất hạnh, là hy vọng hay thất vọng? Chỉ có mở cửa đón khách rồi mới biết chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Sống, cần rất nhiều can đảm, để không mãi bám chấp vào một niềm tin.