Đến cuối cùng, mối quan hệ có thể tiếp diễn được hay không, phụ thuộc rất nhiều vào sự trân trọng nhau từ hai phía. Người ta sẵn sàng hạ cái tôi và vượt qua mặc cảm của bản thân bao nhiêu để tiến lên vì nó.

1.

Mọi người đều cãi nhau. Chuyện lớn, chuyện bé, chuyện hàng ngày…

Một khi đã cãi nhau và trở nên hăng say, người ta sẽ đánh mất lý trí, sa đà vào ngụy biện hoặc mặc cảm của bản thân, thay vì dừng lại một vài giây để (cố) hiểu đối phương.

Không mấy ai thật sự muốn dây vào tranh cãi vì nó gây ra tổn thương và rạn nứt mối quan hệ. Nhưng không phải ai cũng biết nên làm gì sau đó để dẫn dắt một tranh cãi đưa mối quan hệ phát triển hơn. Đa số mọi người lại đâỷ câu chuyện vào ngỏ cụt, bỏ xó, tiềm tàng cho một tranh cãi cùng vấn đề bùng nổ trong tương lai.

2.

Người sử dụng tổn thương từ tranh cãi như công cụ thao túng tâm lý.

Đầu tiên, không thể loại trừ khả năng tệ nhất, là người gây ra tranh cãi cố tình tạo ra nó để nhằm mục đích gây tổn thương và thao túng đối phương. Những người này vừa đưa vừa đẩy câu chuyện trở thành tranh cãi, lên cao trào, để gây tổn thương cho đối phương nhằm mục đích thao túng người kia.

Sau khi tranh cãi nổ ra, họ có thể chủ động kết nối lại và đồng thời không quên đóng vai nạn nhân để khơi gợi lòng thương và kích thích sự chịu đựng của người kia. Khi người kia ngày càng nhượng bộ, đánh mất ranh giới, bỏ qua nguyên tắc và đánh mất chính mình, kẻ thao túng hoàn toàn nuốt trọn con mồi.

3.

Người lựa chọn cắt đứt mối quan hệ.

Trường hợp này xảy ra khi hai bên đều chịu tổn thương và tổn thất tương đương nhau, đồng thời không ai chịu hạ cái tôi xuống HOẶC cả hai đã quá kiệt quệ với tranh cãi không dứt về một chủ đề HOẶC một người đã cảm thấy đủ trong mối quan hệ này và chọn ra đi.

Chấm dứt mối quan hệ là cái giá đắt nhất của một cuộc tranh cãi. Có khi còn được bonus thêm tệp đính kèm, tranh chấp.

4.

Người lựa chọn lơ đi tạm thời, để thời gian lắng xuống căng thẳng nhưng không giải quyết nó.

Im lặng và lơ đi, vờ như không có gì sau một thời gian giận dỗi là lựa chọn trong hầu hết các mối quan hệ thân thiết, cha mẹ, vợ chồng, con cái, anh chị em, người yêu…

Ngầm định người kia đồng ý với chuyện lần trước hay thấy ổn với chuyện cũ là một trong những niêm tin gây hại nhất trong một mối quan hệ. Một người chấp nhận hòa hợp mà không hòa giải bởi vì họ cần cộng sinh với người kia hoặc họ thật sự dành sự yêu quý rất lớn cho đối phương, tạm gác qua tổn thương lẫn hiểu lầm để đi tiếp.

Nhưng với cách tiếp cần này, mâu thuẫn và tổn thương không hề được giải quyết hay mất đi, nó chỉ là được che đậy bởi một lớp màn mỏng. Một đóm lửa nhỏ sẽ dễ dàng thổi bùng tranh cãi tại nơi đó một lần nữa. Khi cách tiếp cận này lặp lại, tranh cãi sẽ còn lặp lại, đến khi mối quan hệ bị ăn mòn và kết thúc.

Người bị tổn thương nhiều hơn có thể mang trauma, vết thương tâm lý vĩnh viễn về những tranh cãi như thế này. Tôi chính là một người có trauma như thế này sau rất nhiều tranh cãi với mẹ mình. Tôi luôn cố gắng giải thích vấn đề và mong muốn hai người thẳng thắn với nhau, nhưng mẹ tôi là người không sẵn sàng cho những cuộc trò chuyện như vậy. Khi tôi còn ở với mẹ, tất cả các cuộc tranh cãi đều bỏ ngỏ, không hề có hòa giải.

Mẹ tôi sau khi làm tôi tổn thương luôn có hành vi tránh né, chối bỏ trách nhiệm. Nhưng khi bà thấy tôi xa cách, bà hay cố gắng chắp vá bằng bù đắp lại thật nhiều. Nhưng lần sau tranh cãi lặp lại, bà vẫn dùng những lời lẽ sát thương nhất tấn công tôi. Tôi dần có nỗi sợ. Sợ mẹ đút tôi ăn một cây kẹo, đến lúc tức giận, lại quay qua tát tôi một cái. Từ rất lâu rồi, tôi không còn muốn nhờ mẹ nấu gì cho ăn nữa. Sau chuyện ngày ấy lại càng không thể ăn đồ mẹ nấu. Tôi nuốt không vô.

Sau này, sau rất nhiều trauma, tôi thấy rằng, những tranh cãi loại này không hẳn đến từ mâu thuẫn trong mối quan hệ giữa tôi với người kia, cụ thể là mẹ. Tranh cãi có thể khởi nguồn từ mâu thuẫn nội tại, tồn tại trong lòng họ, nhưng họ không có cách nào giải quyết nó được. Họ không vượt qua được định kiến hay mặc cảm. Những người như vậy, tôi không giúp được họ, chỉ có họ mới giúp họ vượt qua. Còn tôi chỉ có thể chọn rời đi để bảo vệ mình.

5.

Người lựa chọn ngồi xuống, nói chuyện, đối mặt và giải quyết vấn đề như những người trưởng thành thật sự.

Đây là cách tiếp cận đúng đắn, thông minh, và chữa lành nhất. Đáng buồn là cách tiếp cận này ít khi xảy ra vì nó đòi hỏi cả hai bên đều trân trọng mối quan hệ và có năng lực quản lý cảm xúc nhất định để tự hạ nhiệt chính mình trước khi ngồi vào bàn nói chuyện.

Hòa giải sau tranh cãi là một điều bắt buộc nếu muốn hòa hợp trở lại. Hòa giải chỉ diễn ra khi cả hai bên cùng nhau thẳng thắn, can đảm nói chuyện với thái độ chân thành cầu thị, với thiện chí tìm hiểu nhau và xoa dịu thương tổn cho nhau.

Hòa giải thành công khi đôi bên bỏ qua nút thắt, không còn thấy tổn thương và kết nối trở lại.

6.

Những bước đúng đắn để phát triển mối quan hệ sau tranh cãi.

Đầu tiên, bạn phải chuẩn bị tâm lý cho mình trước. Bạn cần đưa ra các giả thuyết như họ thật sự không biết việc đó gây ra hay gợi lên nỗi đau cho bạn, hoặc họ thật sự không nắm được thông tin mà bạn nắm được. Điều hiển nhiên với người này thường không “hiển nhiên” với người kia, nên mới sinh ra hiểu lầm. Họ cần được biết thêm thông tin dưới góc nhìn của bạn, một cách từ tốn, chậm rãi, trọn vẹn và có thời gian để tiêu hóa nó.

Thứ hai, bạn phải thực hành tìm ra lỗi sai của mình và điều đúng đắn của người kia. What I do wrong and they do right. Bước này rất quan trọng. Đa số mọi người hay lúng sâu vào việc họ làm đúng thế nào và người kia đã sai ra sao. Việc bị cuống theo lối mòn như thế này chỉ làm định kiến hai bên khắc sâu hơn và đưa mối quan hệ vào ngõ cụt nhanh hơn thôi. Bình tĩnh quan sát lại mình và sự việc đã xảy ra nhé.

Thứ ba, bạn phải tin rằng, tranh cãi nào cũng có tổn thương, từ một phía hay cả hai phía. Người bị tổn thương lẫn người làm tổn thương đều cảm thấy tệ như nhau và họ có cùng nỗi niềm muốn hàn gắng lại với bạn.

Thứ tư, bạn bên ghi nhớ rằng hòa giải là làm rõ những gút mắc trong lòng của đối phương một cách thành tâm và đồng cảm.

Sau khi làm hết các bước trên, nếu bạn cảm thấy mình là người gây ra tổn thương cho người kia nhiều hơn (tổn thương bạn nhận lại), bạn nên chủ động liên hệ lại với họ. Tất nhiên, bạn không thể bắt đầu bằng câu: “lần trước mài sao vậy”, “ê hổm sao thế”…. Kiểu nói này rất gợn đòn và ngầm định người kia, người đang bị tổn thương hành xử không bình thường, không đủ lý trí, tỉnh táo. Làm vậy chỉ đổ thêm dầu vào lửa thôi. Nếu bạn nghĩ ra mấy câu như vậy thì bạn chưa sẵn sàng về mặt tâm lý và cảm xúc để hòa giải với người kia. Hãy quay lại bước một.

Nếu đã chuẩn bị xong tâm lý và bạn ngờ ngợ chính mình là người đã sai nhiều hơn, bạn nên chủ động liên hệ và nhận lỗi về phía mình.

Nếu bạn vẫn chưa chắc bạn đã phạm lỗi gì ở bước hai, thì bạn có thể mở đầu như:

“Ê, chuyện hôm trước, nếu tao có làm gì quá đáng hay tổn thương mài, thì cho tao xin lỗi nhé.”

“Tao nghĩ tao đã vô tình đâu đó làm mày tổn thương hay xúc phạm mài, nhưng thực sự tao không cố ý. Mài có thể giải thích với tao cảm xúc của mài được không?”

…

Và đợi họ mở lời cũng như mở lòng, lý do họ cảm thấy tổn thương, xúc phạm.

Còn nếu bạn đã định hình được bạn sai và làm người kia tổn thương họ ở đâu, hãy nêu lý do.

“Hôm trước tao có nóng giận quát mày. Tao xin lỗi nha. Tao với mài nói chuyện chút được không.”

“Cái chuyện lần XXX kết thúc không vui á, tao nghĩ là tao có hiểu lầm mày. Hai đứa ngồi lại xíu được không?”

…

Còn nếu bạn là người bị tổn thương nhiều hơn và cảm thấy không thể mở lại câu chuyện cũ, bạn có thể tung vài hint, gợi ý nhẹ nhàng, và chờ đợi người kia phản ứng. Đảm bảo là họ đọc được nhé. Họ hiểu được và có làm gì tiếp theo hay không thì tùy họ. Phận mình đã làm tròn rồi. Bạn đừng vì cố níu kéo mà giải thích quá nhiều thêm chi nữa. Mấu chốt là họ hiểu đã hiểu rồi, muốn nghe thì đã nghe rồi. Không biết làm gì cũng được chỉ cho rồi. Không làm gì cả chỉ có thể là họ không xem trọng bạn đủ để hạ cái tôi của bản thân xuống thôi.

Còn nếu bạn làm ầm ĩ, đăng lên mạng xã hội, đóng vai nạn nhân, hay công kích người kia công khai sau tranh cãi thì bạn xứng đáng bị nghỉ chơi. 🙂

Mở bài ổn rồi thì đến thân bài.

Khi hai người ngồi lại nói chuyện với nhau một lần nữa về mâu thuẫn cũ, thì bước tiếp theo sẽ là bóc tách vấn đề. Hãy để cho đối phương nói hết điều cần nói và đảm bảo bạn hiểu đúng ý của họ. Bạn cần xác nhận lại VỚI HỌ là bạn đã hiểu ĐÚNG Ý HỌ chưa. Bước này cực kỳ quan trọng vì nó giúp không lặp lại hiểu lầm và đưa ra tín hiệu rõ ràng với người kia là bạn thật sự có lắng nghe và hiểu được. Đừng để quay lại nói chuyện mà vẫn tiếp tục không hiểu nhau. Hiểu lầm lúc này có thể khiến tranh cãi bùng phát trở lại và nó sẽ còn tệ hơn lần trước nữa nhé.

Sau khi họ xác nhận bạn đã hiểu được họ rồi thì hãy nói ra suy nghĩ của bạn, tổn thương của bạn, và xem phản ứng của người kia.

99% nếu bạn làm được đến đây và người kia cũng có trí thông minh cảm xúc tốt, thì hai người sẽ vỡ ào, thấu hiểu nhau nhiều hơn, cởi bỏ hết khúc mắc trong lòng.

Để đến kết bài, hai người cần đồng thuận cho những việc tiếp theo cần làm, cách giao tiếp, tiếp cận trong tương lai nếu gặp lại vấn đề, chủ đề đó mà hai bên đồng đều cảm thấy ổn thỏa.

Nếu trong quá trình hòa giải, bạn đã thể hiện thiện chí ngồi lại hòa giải rồi những không nhận lại được phản hồi và phản ứng mong đợi thì bạn nên kết thúc mối quan hệ này tại đây. Người kia không sẵn sàng hòa giải hoặc không trân trọng bạn.

Hãy chú ý quan sát họ có thật sự nhận lỗi nếu họ có lỗi không hay chỉ lại đóng vai nạn nhân và yêu cầu bạn nhận trách nhiệm cho phần bạn không hề có lỗi không nhé. Mấy người chơi trò nạn nhân lại rất giỏi giả vờ mở bài nhưng đến thân bài thì đầu voi đuôi chuột.

7.

Với tôi, hòa giải là tiền đề của mối quan hệ lành mạnh. Bất kỳ mối quan hệ nào cũng cần hoà giải rồi mới trở lại hoà hợp. Không có ngoại lệ. Thông cảm không đúng lúc chính là sự dung túng cho sai phạm.

Nếu không có hòa giải tôi sẽ tạm thời cắt đứt quan hệ với người kia. Bởi vì không có hòa giải, tôi sẽ cảm thấy họ vẫn cầm thứ vũ khí đã làm tôi tổn thương khi đang cố gắng tiếp cận tôi một lần nữa. Tôi sẽ cảm thấy mình có thể bị tấn công bất cứ lúc nào, sẽ đề phòng, hoặc tránh né.

Xin đừng cố gắng đến gần tôi khi bạn vẫn đang cầm vũ khí trên tay. Hãy ra tín hiệu cho tôi biết rằng bạn đã buông vũ khí trước khi đến gần tôi lần nữa.

8.

Đến cuối cùng, mối quan hệ có thể tiếp diễn được hay không, phụ thuộc rất nhiều vào sự trân trọng nhau từ hai phía. Người ta sẵn sàng hạ cái tôi và vượt qua mặc cảm của bản thân bao nhiêu để tiến lên vì nó.