Tôi hay nghe nhiều về truyền thuyết trong tình yêu người bỏ ra càng nhiều càng không được trân trọng, người càng ích kỷ sức hấp dẫn càng cao, mà hiếm có ai nói rõ nguyên nhân sâu xa của nó.

1. 

Trong tâm lý học, có hiệu ứng gọi là hiệu ứng Matthew trong tình yêu, người bỏ ra càng nhiều càng không được trân trọng, người càng ích kỷ sức hấp dẫn càng cao

Biểu hiện của hiệu ứng Matthew trong tình yêu là: Kẻ yếu thì ngày càng yếu đi, kẻ mạnh thì ngày càng mạnh lên.

Khi bạn bằng lòng bỏ ra vì bản thân, không ngừng hoàn thiện chính mình, sức hấp dẫn của bạn mới tăng lên, từ đó nâng cao sức hút của bản thân. Còn khi bạn một mực lấy lòng đối phương, sẽ càng khiến đối phương được đà lấn tới, mà trong quá trình ấy bạn sẽ không ngừng “mất giá”, mà đối phương sẽ không ngừng “tăng giá”.

Vì sao thế? Vì những kẻ cho đi trong hiệu ứng này KHÔNG THẬT SỰ MUỐN CHO ĐI.

2.

Nói về ham muốn, có thể tạm chia thế giới này thành bốn kiểu người

1. Người không muốn điều đó và biết mình thật sự không muốn, không có nhu cầu. Đơn giản là họ thấy đủ hoặc không có nhu cầu, không quan tâm, không bị ám ảnh. Họ thật sự không có hứng thú với những chủ đề về điều đó.
2. Người không muốn điều gì đó nhưng lại không biết mình không muốn. Họ sẽ cố gắng đạt được, sở hữu, tích trữ, gom góp thật nhiều nhưng khi đạt được rồi cảm thấy hụt hẫng.
3. Người muốn điều gì đó và biết mình thật sự muốn có được nó. Họ quan tâm và thể hiện sự quan tâm đó một cách tự nhiên, rõ ràng. Có thể hơi phô trương, cũng có thể không cần thể hiện ra quá nhiều nhưng chắc chắn không chối bỏ. Họ có hành động để đạt được điều đó.
4. Người muốn điều gì đó nhưng lại không nhận ra nó, luôn chối bỏ mong muốn của mình. Họ tỏ ra không cần nhưng trong âm thầm, vô thức luôn khát khao, trống rỗng. Họ luôn không thấy đủ vì không sở hữu điều họ muốn. Cảm giác thiếu thốn mà không được công nhận thôi thúc họ trao đổi cái đang có nhiều hơn nữa.

Người thật sự cho đi là kiểu số 1. Người bị gán ghép là ích kỷ, kẻ mạnh càng mạnh trong hiệu ứng Matthew là kiểu người số 3. Người tự nhận là cho đi nhưng lại chối bỏ và âm thầm đòi lại, kẻ khó chiều đó là kiểu người số 4.

3.

Những người cho đi thực sự người cảm thấy đủ đầy với những thứ họ cho đi, sự cảm nhận sâu sắc từ bên trong. Họ không bao giờ thấy thiếu thốn hay ám ảnh về điều đó. Người càng thấy thiếu thốn với điều gì, họ càng bị điều đó ám ảnh, càng vì điều đó mà kiếm tìm.

Ví dụ một người có rất nhiều hạt giống, nhiều như nước biển ở đại dương. Bớt đi một hay vài hạt giống trong cả kho ngàn vạn hạt giống không làm họ thay đổi hay trở nên thiếu thốn.

Họ cho đi một hạt giống. Hạt giống được trồng, nảy mầm, ra hoa. Dù rằng bông hoa đó không phải của họ, họ vẫn nhận được thứ họ muốn, thêm một bông hoa tồn tại trên cõi đời này.

Chỉ cần người trồng hoa trân quý hạt giống đó, chỉ cần bông hoa kia nở ra, nó đã tạo ra niềm hạnh phúc vô bờ của người cho đi. Nếu người trồng hoa không sử dụng hạt giống như mục đích ban đầu, thì người cho đi có thể có chút buồn thoáng qua nhưng sẽ không giữ cảm giác đó lâu dài. Bớt đi một người phụ lòng tin của họ không làm họ chùng bước. Họ vẫn có thể cho nhiều người khác, cho đi không ngừng nghỉ, có người sẽ trân trọng hạt giống đó và bông hoa sẽ nở thôi.

Thế người cho đi có mong nhận lại không? Có. Họ vốn đã nhận được cái họ muốn ở thời điểm họ cho đi – cảm giác được cho đi. Bản thân sự cho đi đã là niềm hạnh phúc nhận về rồi. Họ không cần nhận lại gì thêm khác từ người trồng hoa.

3.

Còn người “cho đi” ở trong hiệu ứng Matthew thì lại không như vậy. Họ chỉ có một hoặc vài hạt giống. Dù số lượng ít ỏi, họ vẫn bấm bụng, nhẫn nhịn, kiềm nén niềm tiếc nuối để cho đi hạt giống đó, vì họ “thích” bạn. Sự cho đi này luôn đi kèm với hối tiếc vì mất đi thứ quan trọng và ao ước được nhận lại một cái khác quan trọng tương đương trong âm thầm.

Nếu không thầm ước ao nhận lại, họ đã không trách móc “cho đi nhiều nhưng không nhận lại được bao nhiêu”. Nếu không ao ước họ đã không thất vọng khi không nhận lại được gì. Nếu không ao ước, họ đã không khổ đau sâu sắc và níu kéo nỗi đau chặt đến như vậy.

Sự khao khát, mong ước nhận lại này khiến thứ họ cho đi như một món nợ mà họ sẽ đòi lại trong tương lai. Họ dồn ép người khác nhận (cái người ta không thực sự muốn nhận lấy) và ngấm ngầm đòi lại (thứ người khác chưa sẵn sằng cho đi).

Sự “cho” “nhận” này sẽ nhanh chóng mất đi cân bằng, người cho cảm thấy cho đi quá nhiều còn người nhận cảm thấy nhận được quá ít. Thế là người cho đi sinh ra trách móc, oán hận, âm thầm, vô thức. Chính họ cũng không nhận ra gốc rễ của sự oán hận.

Cái kiểu đòi nhưng không nói, cho nhưng không nhận, giận dỗi khi không có được thế này khiến người khác rất khó chịu, bối rối, và cạn kiệt theo họ.

4.

Người thật sự biết mình muốn gì, không muốn gì luôn là kiểu người đem đến cho người khác cảm giác dễ chịu.

Khi bạn cho họ điều họ muốn, họ sẽ cảm ơn, trong vui vẻ, hân hoan. Nếu bạn không trao được cho họ, họ không sao cả. Họ có kế hoạch để đạt được nó từ nơi khác, họ không phụ thuộc vào một người, không đòi hỏi đối phương phải nhất nhất giao ra cái người ta không có hay không sẵn sàng cho đi.

Khi bạn cho điều mà họ không muốn, họ sẽ từ chối nhưng vẫn cảm ơn vì lòng tốt của bạn, vẫn vui vẻ nhận lại thiện chí cho đi từ bạn. Họ vốn không cần nên không có cũng không ảnh hưởng gì cả.

5.

Kiểu người không nhận ra mình muốn gì là kiểu người mang trong mình nhiều mặc cảm (insecurity). Họ không nhận ra những góc khuất trong tâm hồn mình. Vì sự mặc cảm đó, họ cố chối bỏ nỗi đau và chối bỏ chính họ, ngụy trang thành một người khác, mang hình hài và sở thích khác, để được mọi người yêu mến, công nhận.

Dù không thể diễn tả rõ ràng bằng lời, con người sau hàng nghìn năm sống chung, luôn có trực giác cảnh báo họ rằng, kiểu người không có gì nhiều nhưng lại sẵn sàng móc ruột móc gan, cho đi trong mù quán như này rất không ổn. Khi ở bên họ rồi, cảm giác không ổn, khó chịu vì những cơn tức giận ngấm ngầm của muốn mà không đạt được từ họ sẽ càng rõ ràng hơn.

6.

Nhưng mà, con người có rất nhiều nhu cầu. Với những nhu cầu khác nhau, người ta có thể là kiểu 1 trong nhu cầu này nhưng là kiểu 4 trong nhu cầu khác. Con người vẫn luôn phức tạp như vậy.

Nếu bạn muốn cho đi, thật sự cho đi, hãy đảm bảo bản thân không trở nên thiếu thốn, khánh kiệt vì sự cho đi đó. Còn không thì, tốt nhất vẫn nên tập trung vào bản thân mình, hiểu biết về mình nhiều hơn.

Hãy cố gắng làm một người hiểu rõ chính mình nhất có thể. Yêu thương chính bản thân mình, hiểu rõ nhu cầu, mong muốn của mình trước khi kết nối với người khác sẽ giúp ích cho mối quan hệ với bạn và mọi người rất nhiều.

Ít nhất người ta không vì sự thiếu nhất quán mâu thuẫn của chính bạn mà trở nên vật vã, sống mòn, chết rũ trong mối quan hệ với bạn.

Ít nhất, khi một người rời đi, bạn cũng biết rằng mình nên quay vào trong, tìm hiểu lại chính mình. Đâu là mặc cảm bạn hay họ hay cả hai đang mang?

Khi một người có mối quan hệ lành mạnh với chính mình đứng trước một người tình tiềm năng, trong lòng họ luôn có một câu hỏi đơn giản mà sâu xa: Người này có thực sự quan tâm đến mình không? Họ sẽ đối xử dịu dàng chứ? Họ có biết cách ân cần, nâng niu không? Ở bên cạnh họ, mình có cảm thấy an toàn? Họ có thật lòng vui mừng khi được ở bên mình? Họ có, một cách tự nhiên và không chút kiêu căng, ý thức được rằng mình là người may mắn khi có được tình cảm này?

Chính những điều ấy – chứ không phải ngoại hình hay địa vị – mới là thứ tạo nên sức hút thực sự. Với một người biết yêu bản thân, “gợi cảm” chẳng qua chỉ là cái bóng của sự tử tế.

7.

Một đoạn trích về mối quan hệ của bản thân tôi đọc từ trang tâm lý học là gì hôm nay.

Bí mật của một tình yêu đẹp: Mối quan hệ với chính mình

Khi mối quan hệ tiến xa hơn, những người biết quý trọng chính mình sẽ ngầm gửi đi một thông điệp rõ ràng: nếu muốn ở lại trong đời tôi, bạn phải đối xử với tôi tử tế – điều đó là điều kiện tiên quyết, không thể mặc cả. Và vì thế, sự tử tế thường là thứ họ nhận được, bởi lẽ, một cách đầy chua xót nhưng đúng đắn, người ta thường đối xử với ta theo cách ta vô thức cho phép họ đối xử với mình.

Với người tự tôn, người yêu của họ phải là người đáng tin, biết cư xử, biết chịu trách nhiệm. Không thể nhắn tin thì mất cả ngày. Không được nói dối, càng không được lả lơi với người khác. Và thường thì, những chuyện đó sẽ không xảy ra – bởi người kia hiểu rằng họ đang ở bên một người không cho phép mình bị xem thường.

Nếu có điều gì đó không ổn, người yêu bản thân sẽ lên tiếng. Họ không ngại nói ra vì họ không hổ thẹn về con người mình: Sao anh về trễ thế? Em thấy anh uống nhiều quá rồi đó. Lẽ ra anh nên nhắn cho em một tiếng chứ? Họ không ngần ngại nghiêm khắc khi ai đó vượt quá giới hạn. Nhưng họ cũng không nổi giận vô cớ – bởi cơn giận mù quáng thường chỉ xuất phát từ nỗi lo sợ bị bỏ rơi của người không tin rằng mình xứng đáng có một tình yêu khác.

Ngược lại, thật buồn cho những ai có một mối quan hệ mỏi mệt với chính mình. Họ chưa từng biết cảm giác được yêu thương đúng nghĩa, nên không có “bản đồ” để bảo vệ chính mình khi bị đối xử tệ bạc. Họ có thể tức giận, có thể gào khóc, nhưng họ hoàn toàn bất lực. Khi người yêu bắt đầu lạnh nhạt, họ không thấy ngạc nhiên – chỉ thấy quen thuộc. Khi bị đối phương biện minh, họ lại im lặng chịu đựng, hy vọng rằng nếu cố gắng thêm chút nữa, mọi chuyện sẽ khá hơn.

Họ đọc nhầm sự lạnh lùng thành cuốn hút. Họ càng bị đối xử tệ, càng tin rằng đó là yêu. Khi bị bỏ rơi, họ có thể dành cả năm trời day dứt, nhớ nhung, thậm chí cầu xin để quay về với người từng khiến trái tim họ tan nát.

Ai cũng có thể yêu nhầm một kẻ tồi. Nhưng điều khác biệt giữa người có lòng tự trọng cao và người tự ti là: họ chọn rời đi – hay chọn ở lại.

Thật trớ trêu, gốc rễ của mối quan hệ với chính mình thường chỉ là sự lặp lại của mối quan hệ đầu tiên trong đời – mối quan hệ với cha mẹ thuở bé. Cách ta được chăm sóc khi còn nhỏ tạo nên khuôn mẫu cho cách ta đối xử với chính mình khi lớn lên. Dấu hiệu rõ ràng nhất của một tuổi thơ thiếu vắng tình thương là sự bất lực trong việc bảo vệ chính mình. Người từng bị bỏ rơi trong quá khứ, lớn lên thường sẽ lại bị bỏ rơi lần nữa – thậm chí họ sẽ bị cuốn hút bởi những ai đối xử tệ với mình, bởi vì sự thờ ơ ấy giống… tình yêu, giống “nhà”.

Với những ai dần nhận ra rằng cách mình đối xử với bản thân chẳng mấy lành mạnh, có lẽ ta nên bắt đầu từ những câu hỏi tuy giản dị mà đầy sức nặng: Mình có đáng phải chịu tổn thương từ một ai đó không? Mình có nên cứ mãi mỏi mòn vì một người chẳng còn muốn gắn bó với mình? Và, liệu có đúng không khi mình luôn hoài nghi người tử tế, chỉ vì sự tử tế ấy quá xa lạ?

Rồi đến một lúc nào đó, điều lẽ ra phải rõ ràng từ đầu sẽ trở thành chân lý nằm lòng: Trong một mối quan hệ lành mạnh, không có lý do nào để người ta không tử tế với nhau. 

Bài đầy đủ: https://tamlyhoctoipham.com/bi-mat-cua-mot-tinh-yeu-dep-moi-quan-he-voi-chinh-minh